|
|
11 Nisan 2007 Çarşamba 08:44
|
Ekonomi
|
Enflasyon sepetinde TÜİK'in yaptığı İNCE AYAR tartışılıyor
MERKEZ BANKASI BU İNCE AYAR'I BİLİYOR MUYDU? ONLARA HABER VERİLMİŞ MİYDİ?
TÜİK Başkanı Demir, Telekom'un fiyat ayarlamaları nedeniyle enflasyon endeksindeki değişikliğin martta belli olduğunu ve bunu Merkez Bankası'na ilettiklerini belirtti.
Türkiye İstatistik Kurumu'nun enflasyonu oluşturan mal ve hizmetlere mart ayında telekomun fiyat ayarlamalarının etkisini azaltan müdahalesi tartışılmaya devam ediyor.
Merkez Bankası'nın "Telekom zamları TÜFE'yi 0.24 puan artırır" açıklamasında yanılmasına neden olan telekom fiyat ayarlamalarına ilişkin olarak önceki gün "TÜİK endeksi güncelledi.
Bizim hesabımız eski verilere göre yapıldı" açıklamasının ardından TÜİK Başkanı Ömer Demir de, güncellemeleri belli olduktan sonra martta Merkez Bankası'na bildirdiklerini söyledi.
CNBC-e'nin sorularını yanıtlayan TÜİK Başkanı Demir, Merkez Bankası ile yapılan protokol gereği enflasyon sepetindeki revizyonun Merkez Bankası'na bildirildiğini söyledi. Şubatta Merkez Bankası'nın değerlendirmesinin ardından aksi yönde bir açıklama gelmediğini ve değişikliğin Merkez Bankası'na ne zaman bildirildiğine ilişkin bir soruya da şu yanıtı verdi:
"Verilerin kesinleşmesinden sonra bildirdik. Ne zaman Türk Telekom'dan bilgileri teyit ettiysek o zaman bildirdik. Telekom'la görüşmeler martta yapıldı ve bilgiler mart sonunda kesinleştiği için o zaman bildirdik. Biz fiyatların etkisi daha kesinleşmeden, Merkez Bankası'nın (TÜFE'yi 0.24 puan artırır) açıklamasını referans ederek bir açıklama yapamazdık. Bundan sonra da yapamayız. Fiilen kesinleşmeden önce kamuoyuna açıklanması doğru olmaz."
Telefon konuşmalarındaki ağırlıkları hiçbir tüketicinin ayrıştırmadığını bu nedenle verinin hanehalkı bütçe anketleriyle elde edilmesinin mümkün olmadığını kaydeden Demir, "Biz ayrıntıları Türk Telekom kayıtlarından aldık. 2005 verileri elimizde vardı ancak 2006 verileri martta geldi ve onları bekledik" diye konuştu. Teknik hata yapıladığını ve yanlışlıkt olmadığını belirten Demir aynı kararı bugün de vereceğini dile getirdi. Sabit telefon görüşmelerindeki ağırlığın ilk kez 2007 yılı verileri ile devreye girdiğini kaydeden Demir "Bunda yanlış bir şey görmüyorum" sözleriyle kendini savundu.
SABAH GAZETESİ KÖŞE YAZARI ABDURRAHMAN YILDIRIM'IN KONUYA İLİŞKİN ANALİZİ ŞÖYLE
Enflasyon terazisinde ince ayarın zamanlaması yanlış
Büyüme rakamlarında yukarı yönlü ilk ciddi revizyonlar 2005'te yapıldı. Ardından 2006 verileri açıklanırken yine son çeyrekte, önceki üç çeyreğe ait verilerde büyük revizyonlara gidildi.
Büyüme rakamlarında yeterince anlaşılmayan ve sorgulanan başka bir veri de, sanayi sektörünün büyüme hızıyla sanayi üretimi arasındaki büyük ölçekli makasın oluşmasıydı. Sanayi üretimi 2006'da yüzde 5.8 artmışken milli gelir içinde yer alan sanayi büyümesinin yüzde 7.4'e çıkması, ancak üretim endeksine girmeyen küçük ve kırsal sanayinin çok daha yüksek büyümesi sonucunda olabilir. Halbuki KOBİ'lerin durumunun büyük ölçekli şirketlerden çok daha iyi olduğu yolunda gözlem ve kanaat yok.
- Güncellemenin zamanı - İşte bu konular henüz açıklanmamışken, kafalar netleşmemişken, kuşkular doğmuşken, mart ayı enflasyon verilerinde sepet değişikliğine gidilmesi işin üzerine tüy dikti. Normalde bu güncellemenin aralıkta yapılması gerekiyordu. Ancak güncelleme fiyat ayarlamalarının yürürlüğe girdiği mart ayında yapıldı. Güncelleme gerekli olabilir ama bunun da Türk Telekom'dan görüş ve veri alınması yanında asıl Hanehalkı Tüketim Anketi ile belirlenmesi lazımdı. Bir anlamda revizyon gerekli olsa bile zamanlaması yanlış. Sanki bu hareketle enflasyon rakamı daha düşük gösterilmek isteniyor gibi bir izlenim doğdu. TEB Başekonomisti Emin Öztürk bu durumu, "Maç devam ederken kimseye haber vermeden kuralları ve kalelerin yerini değiştirmek" olarak tanımladı ve "TÜFE sepetindeki güncelleme nitelik olarak doğru ama değişikliğin zamanlaması yanlış" dedi.
- Şeffaflık şart - Sokaktaki vatandaşın kafasında zaten enflasyon konusunda soru işaretleri varken, tam da cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde sepette ani değişikliğe gitmek, verilere ve kuruma karşı yurtiçi ve yurtdışında güveni azaltan bir gelişme. Enflasyon verileri istihdam ve büyümeyle makro ekonominin en önemli üç verisinden biri. Ücretlerden müteahhit hakedişlerine, kiralardan iç borçlanma faizlerine kadar pek çok alanda belirleyici rol oynuyor. Tam bir ekonomik ölçü aracı, terazi hatta ekonomik adalet dağıtıcısı. Bu nedenle enflasyon terazisinin hiç şaşmaması gerekir.
Ortaya çıkan durum bu aşamadan sonra ne kadar tamir edilir bilemem ama enflasyon sepetinin ve bu sepet içindeki ağırlıkların mutlaka açıklanması, büyüme verilerinde de şefaflığın artırılması artık şart. Tam şeffaflık sağlanmadıkça terazinin doğru tartıp tartmadığı kuşkusu ortadan kalkmaz. Bu da, büyük bir vebaldir.
- Sonuç - "Yanlışlıklar, ne kadar gerçeğe dayanırsa o kadar tehlikelidir" H. F. Amiel
İran Merkez Bankası, haziran ayı itibarıyla yıllık enflasyonun yüzde 26,4 olduğunu açıkladı. Yıllık enflasyon geçtiğimiz yıl yüzde 25,3 olarak gerçekleşmişti.
Bu arada, “Türkiye neden hala o kadar ucuz?” sorusunu da yanıtlayan The Times şunları yazdı:
PLATİN Dergisi, son sayısında ekonomi ve finans dünyasındaki gelişmeleri izleyiciye aktaran en güzel isimleri tanıttı.
Türkiye ilk çeyrekte yüzde 6.6 büyürken, benzin tüketimi yüzde 10.8 geriledi
İstanbul serbest piyasada kapanış saatlerinde doların satış fiyatı 1,2360 YTL, avronun satış fiyatı 1,9370 YTL oldu.
Sanayi ve Ticaret Bakanı Zafer Çağlayan, 5 ayda, 2 bin 801 akaryakıt istasyonunda 18 bin 437 pompanın denetlendiğini, 200 istasyona lisans ve marker, 56 istasyona da pompa uygunsuzluğundan ceza kesild
|