|
|
12 Ekim 2007 Cuma 10:32
|
Ekonomi
|
İstanbul, Güneydoğu'dan 3 kat fazla harcıyor
Geçtiğimiz yıl kişi başına tüketim harcamasının en fazla olduğu bölge İstanbul, en az olduğu bölge ise Güneydoğu Anadolu Bölgesi oldu.
Ankara Ticaret Odası'nın (ATO), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tüketim harcamaları anket sonuçlarını ve nüfus projeksiyonlarını kullanarak hazırladığı "Bölge Bölge Tüketim" raporu, kişi başına düşen tüketim harcamalarındaki bölgesel farklılığı gözler önüne serdi. Ülke genelinde bir kişi 2006 yılında ortalama 3 bin 560 YTL tutarında tüketim harcaması yaparken, Güneydoğu Anadolu'da yaşayan bir kişi bin 660 YTL, İstanbul'da yaşayan bir kişi 5 bin 190 YTL harcamada bulundu.
Diğer bir ifadeyle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yaşayanların kişi başına yaptıkları ortalama tüketim harcaması, İstanbul'da yaşayan bir kişinin yaptığı harcamanın üçte birine bile ulaşamadı. Bu değerlerle kişi başına düşen tüketimde 12 istatistiki bölge içinde İstanbul ilk sıraya yerleşirken, "Gaziantep, Adıyaman, Kilis, Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin, Batman, Şırnak, Siirt" illerinden oluşan Güneydoğu Anadolu son sırada yer aldı.
Türkiye'de bölgesel farklılıkların ortadan kaldırılması için eğitime özel bir önem verilmesi gerekiyor, ancak eğitim harcamalarında bölgeler arasında derin uçurumlar bulunuyor. 2006 yılında, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde kişi başına en az harcama eğitime yapıldı. Bölgede kişi başına düşen harcamanın sadece yüzde 1.1'i eğitime ayrılırken, İstanbul'un eğitim harcamasının yüzde 16'sı kadar harcama yapıldı. Bir başka ifadeyle, insana yatırımda iki bölge arasındaki fark 6.4 kata ulaştı.
İstanbul ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi arasında gıda harcamalarındaki fark ise 1.7 kat olarak gerçekleşti. Güneydoğu Anadolu, İstanbul'un yüzde 59'u kadar gıda harcaması yaptı.
2006 yılında istihdam oranının en düşük olduğu bölge Güneydoğu Anadolu oldu. İstihdama katılım oranı ülke genelinde yüzde 43.2 olarak gerçekleşirken, bölgede sadece yüzde 29.6 olarak gerçekleşti. Çalışma imkanlarının olmaması, yapılan tüketimin de buna paralel olarak az olmasına yol açtı. Kişi başına tüketimin en az olduğu ikinci bölge olan Ortadoğu Anadolu Bölgesi'nde de aynı yapı gözlendi. "Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli, Van, Muş, Bitlis ve Hakkari" illerini kapsayan bölgede kişi başına yıllık
ortalama tüketim harcaması 2 bin 70 YTL oldu. Bir başka deyişle bölgede yaşayan bir kişi, Türkiye ortalama tüketimin yarısından biraz fazla harcama yaptı. Bölge istihdama katılımda da yüzde 38 ile en düşük ikinci bölge oldu.
Tüketimin en az olduğu her iki bölge de işsizlik oranları, Türkiye ortalamasının üzerinde hareket etti. 2006 yılında işsizlik oranının en yüksek olduğu bölge yine Güneydoğu Anadolu oldu. İşsizlik oranı yüzde 14 ile yüzde 9.9 olan genel ortalamanın 4.1 puan üstünde gerçekleşti.
Tüketim ve istihdama katılım oranı sıralamasında sondan ikinci olan Ortadoğu Anadolu Bölgesi'nde işsizlik oranı yüzde 11.3 ile genel ortalamanın üzerinde hareket ederken, bölge yüksek işsizlik sıralamasında dördüncü sırada yer aldı.
Bölgenin görece daha düşük işsizlik oranına sahip olmasında tarım sektöründe çalışanların daha fazla olması etken oldu. Tarım dışı işsizlik oranları dikkate alındığında en yüksek işsizlik oranına sahip bölge, yüzde 18.9 ile Ortadoğu Anadolu olmasına rağmen Türkiye genelinde olduğu gibi tarım sektöründe çalışanlar işsizliği perdeledi ve bölgede toplam işsizlik oranını aşağıya çekti.
"YÜKSEK GELİŞMİŞLİK DÜZEYİ, FAZLA TÜKETİM"
Gelişmişlik sıralamasında ilk beşte yer alan bölgeler, kişi başına düşen tüketimde de Türkiye ortalamasının üzerinde harcama yapan bölgeler oldu. İstanbul, Batı Anadolu, Batı Marmara bölgelerinde tüketim ve gelişmişlik sıralamaları birebir aynı gerçekleşirken, gelişmişlikte üçüncü sırada yer alan Ege, Doğu Marmara ile yer değiştirerek tüketimde dördüncü sıraya yerleşti.
Kişi başına en fazla tüketimin yapıldığı ikinci bölge 4 bin 320 YTL ile gelişmişlik sıralamasında da ikinci sırada yer alan ve "Ankara, Konya, Karaman" illerini içeren Batı Anadolu Bölgesi oldu. Bu bölgeyi 4 bin 270 YTL ile Ege (İzmir, Aydın, Denizli, Muğla, Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak), 3 bin 830 YTL ile Doğu Marmara (Bursa, Eskişehir, Bilecik, Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova), 3 bin 750 YTL ile Batı Marmara Bölgesi (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli, Balıkesir, Çanakkale) izledi.
Kişi başına düşen harcamaları Türkiye ortalamasının altında gerçekleşen bölgeler de Akdeniz, Doğu Karadeniz, Batı Karadeniz, Orta Anadolu, Kuzeydoğu Anadolu, Ortadoğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu oldu. Gelişmişlik liginin alt sıralarında yer alan üç bölge hariç, tüketim harcamaları içinde konut için yapılan harcamalar ilk sırayı alırken, bunu gıda ve ulaştırma harcamaları takip etti.
Türkiye genelinde kişi başına düşen her 100 YTL'lik harcamanın 27.2 YTL'si konuta, 24.8 YTL'si gıdaya ve 13.1 YTL'si ulaştırma harcamalarına ayrıldı.
"EN ALTTAKİLER GIDAYA HARCIYOR"
Gelişmişlik sıralamasında en sonda yer alan Kuzeydoğu Anadolu, Ortadoğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri ancak temel gereksinimlerine harcama yapabildi. Bu bölgelerde kişi başına yapılan harcamanın en büyük bölümü gıda harcamalarına ayrıldı. İstanbul'da tüketim harcamalarının yaklaşık beşte biri gıda için yapılırken, bu üç bölgede harcamanın üçte biri gıda harcamalarına ayrıldı. Konut ve ulaştırma harcamaları da sırasıyla ikinci ve üçüncü sıraya yerleşti. Üç bölge harcamalarında en az payı eğitim ile kültür ve eğlence harcamaları alırken, bu harcamalara en fazla pay ayıran bölge gelişmişlik sıralamasında ikinci sırada yer alan Batı Anadolu Bölgesi oldu.
TÜİK, her yıl yayınladığı tüketim harcamaları anketi örnek çapının bölgesel bazda tahmin üretmeye yeterli olmaması nedeniyle üç yıllık anket sonuçlarını istatistiki yöntemlerle birleştirerek bölgesel tahminleri veriyor. Kişi başına düşen bölgesel tüketim harcamalarının ATO tarafından hesaplanmasında, 2006 yılı Hanehalkı Bütçe Anketi'nin harcama gruplarına göre toplam tüketim sonuçları, 2003-2004-2005 Hanehalkı Tüketim Harcamaları bölge paylarına göre dağıtıldı.
ATO Başkanı Sinan Aygün, rapora ilişkin değerlendirmesinde, diğer ekonomik göstergelerde olduğu gibi tüketim harcamalarında da bölgesel farklılığın yoğun olarak kendini gösterdiğini belirterek, "Son yıllarda yaşanan büyüme bölüşüm ilişkilerini iyileştirmedi, bölgesel farklılıkları hiçbir göstergede azaltmadı. Yatırım, üretim ve çalışma olanaklarının düzgün dağıtılmaması gelişmemişlik sorununu yaratıyor. Refahı tüm bölgelere eşit olarak dağıtmak durumundayız. Bölgesel refahı artırmak için geri kalmış
bölgelere olan yatırımları bir an önce artırmalıyız" dedi.
HANİ BUNU YAPMAYACAKTINIZ; ÖYLE DİYORDUNUZ, DİYORLAR... Her ülkenin kendi çözümünü oluşturmasını savunan Almanya, mali krizden olumsuz etkilenen bankalarını desteklemek için acil bir yasa çıkaracak
İsviçre'de turistler yakında, sığınaktan bozma dünyanın ilk "sıfır yıldızlı" otelinde konaklayabilecek.
ŞU: Dün ABD'de bir araya gelen G7 ekonomi bakanlarının toplantısından bütün imkânların kullanılarak "önemli" şirketlerin iflasına izin vermeme kararı çıktı
Akaryakıt ürünlerinden 95 oktan kurşunsuz benzinin litre fiyatında 4 YKr, motorinin litre fiyatında 5 YKr indirim yapıldı.
Uluslararası Para Fonu (IMF) ile Türkiye arasındaki ilişkilerin başına ilk kez bir kadın yönetici getiriliyor. IMF'nin yeni Türkiye Masası Şefi Rachel Van Elken olacak.
ABD Başkanı George W. Bush, yönetimin mevcut finans krizine karşı güçlü önlemler aldığını ve krizden çıkılacağını belirterek, halktan, kaygılanmamalarını istedi.
|