|
|
23 Kasım 2006 Perşembe 09:21
|
Ekonomi
|
Doğu ve Güneydoğu Anadolu'muzun ekonomik portresi çıkartıldı
Araştırma, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, nüfuslarının toplamı ülke nüfusunun yüzde 15-16’sına sahip 21 ilde gerçekleştirildi.
UNDP (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı) ve TESEV’in koordinatörlüğünde hazırlatılan “Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Sosyal ve Ekonomik Öncelikler Raporu”na ilişkin Dedeman Oteli’nde tanıtım toplantısı düzenlendi. Araştırmadan şu sonuçlar çıktı.
ÜLKENİN YÜZDE 16’SI
Araştırma, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, nüfuslarının toplamı ülke nüfusunun yüzde 15-16’sına sahip 21 ilde gerçekleştirildi.
EN FAKİRİ
Bölgenin GSYİH’na yaptığı katkı ortalama yüzde 6 olmasına rağmen kişi başına düşen GSYİH ülke ortalamasının 3’te biri kadar. En düşük kişi başına GSYİH’ye sahip il Hakkari, en yüksek il ise Diyarbakır. Bölgeye aktarılan kamu kaynağından en fazla payı Tunceli alıyor.
FAS’LA AYNI
İnsani Gelişmişlik Endeksi verilerine göre 21 ilin ortalama endeks değeri 631. Bu puanla BM sıralamasında Fas ile aynı yeri, 124. sırayı paylaşıyor. (Türkiye’nin genel endeks değeri 750 ve sıralamada 94. sırada yer alıyor.)
GSMH YÜZDE 6
Bu illerdeki kişi başına düşen ortalama GSMH’ye oranına bakıldığında da tutar yaklaşık yüzde 6-7 düzeyinde kalıyor. Avrupa Birliği ile karşılaştırıldığında, üyelik sürecinde bunun en az yüzde 20’ler seviyesine çıkarılması gerekiyor.
GÜVEN YOK
Bölge halkının yaklaşık yüzde 60’ı yoksulluk sınırının altında yaşıyor. Devlete büyük güvensizlik var, devlet-vatandaş ilişkisinin son derece zedelenmiş durumda.
GAP’A 17 MİLYAR DOLAR
GAP için 16-17 milyar dolara ihtiyaç var. Tamamlandığı takdirde GAP bölgesinde üretim değeri 2003 yılına göre azami 1,25 kat artacak.
TEŞVİKLER YAĞMALANDI
Teşvik sistemi kamu kaynaklarının yağmalanmasına dönüştü. Kamu yatırımlarının artırılması ve toplum önderliğinde kalkınmanın esas alınması gerekiyor.
Köye dönüş hızlandırılmalı
Terörden zarar görenlere tazminatları acilen ödenmelidir. Bu süreç atıl bırakılmış üretken aktörleri tekrar üretime sokup, yoksul ve işsiz kesime yeniden mülk ve gelir kazandıracaktır.
Bölgeden Kuzey Irak’a göç olabilir
Rapordaki bazı ilginç tespitler şöyle:
* Halkın alım gücü artmadıkça “bakkal açma” eğilimi bile sınırlı kalacaktır. Mevcut durumun devamı halinde Türkiye’nin batısına ve Kuzey Irak’ta geliştirilmeye çalışılan çekim merkezlerine nüfus akımı artabilir.
* Güvenlik sorununun sanki 21 ilin tümüne yayılmış gibi gösterilmesi bu sorunu yaşamayan illerden yatırımcıyı ve yetişmiş elemanları uzaklaştırmaktadır. Bölge halkı terör gerçeğiyle terör önyargısının ayırt edilmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Rapordaki bazı sayısal veriler ise şöyle:
DOĞURGANLIK HIZI: Tunceli dışında kalan 20 ildeki doğurganlık hızı Türkiye ortalamasının üstünde. Doğu Anadolu’da doğurganlık hızı 3.8, Güneydoğu’da 4.2 iken Türkiye ortalaması 2.3 oldu. Tunceli’de ise bu hız 1.8.
ÖĞRETMEN YETERSİZ: Öğretmen başına düşen öğrenci sayısı Türkiye genelinde ortalama 26 iken, Doğu Anadolu’da 28, Güneydoğu Anadolu’da 35.
KIZLAR OKUTULMUYOR: Ortaöğretimde okullaşma oranı Türkiye ortalamasının altında. Erkeklerde Türkiye ortalaması 74.8 iken Doğu’da 58.6, Güneydoğu’da 55.9 oldu. Kızlarda ise durum daha vahim. Türkiye ortalaması yüzde 57.8 olmasına rağmen Doğu’da 31.3, Güneydoğu’da 28.8 oldu.
SAĞLIKTA DA EN GERİDE: Bebek ölüm oranı Türkiye’de binde 43 iken, Güneydoğu’da 48.33. Doktoru olmayan sağlık ocağı oranı Türkiye ortalamasında yüzde 13 iken Doğu ve Güneydoğu’da yüzde 20.
KÜRTÇE KONUŞAN HEMŞİRE GEREKLİ: Bölgeye sağlık hizmetleri için yapılan yatırımların artırılması gerekliğine işaret edilen raporda hastalarını iletişim sorununa dikkat çekilerek, “Hastalara yardımcı olmak üzere her basamak sağlık kuruluşunda Kürtçe konuşan yardımcı hemşirelere istihdam edilmesi gerekiyor” denildi.
MASKO Mobilya Kenti, krizin şu ana kadar yıkıcı bir etki göstermediğini, ancak ilk üç ayın ekonomik göstergelerinin kendileri için çok kritik olduğunu açıkladı.
İTO Başkanı Yalçıntaş, Kısa Çalışma Ödeneği'nin şartlarında bir an önce değişiklik yapılması gerektiğini söyledi.
İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) 1. seansında Bileşik Endeks, dünkü kapanışa göre 724,35 puan düşüşle 27.168,30 puandan kapandı.
Yeni kurulan Diyarbakır-Şanlıurfa Kalkınma Ajansı'na uzman kadrosunda alınacak 30 personel için henüz başvuruda bulunulmadığından atama yapılmadı.
Bu gerileme 2001'den bu yana en büyük düşüş...
Kırklareli'nin Lüleburgaz İlçesindeki Hamitabat Doğal Gaz Kombine Çevrim santralinde elektrik üretiminin yüzde 50 oranında düşürüldüğü bildirildi.
|