|
|
01 Temmuz 2008 Salı 00:46
|
Ekonomi
|
Türkiye, bu kadar BÜYÜME beklemiyordu; SÜRPRİZ oldu
Beklenti anketleri, güven endeksleri kötü gidişe işaret ediyordu. Global krizin etkisiyle büyüme hızında ciddi düşüş bekleniyordu. Ancak:
Ancak TÜİK’in dün açıkladığı rakamlara göre, tüketim ve yatırım harcamalarındaki artışın etkisiyle ilk çeyrekte yüzde 6.6 büyüme oldu.
Yılın ilk çeyreğinde milli gelir büyüme oranı yüzde 6.6 ile beklentilerin oldukça üzerinde çıktı. ‘Sürpriz’ olarak nitelenen bu rakam, piyasa tahminlerini yüzde 35 - 40 aştı. Global kriz etkisi, tüketici güven endeksleri ve beklenti anketleri yüzde 4 civarında bir büyüme beklentisi oluşturmuştu.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), yılın birinci üç aylık dönemine ilişkin büyüme hızını açıkladı. 1998 temel yıllı seriye göre ve ’üretim yöntemiyle’ yapılan hesaplamaya göre Türkiye’nin gayrı safi yurtiçi hasılası (GSYH) cari fiyatlarla 221 milyar 704 milyon YTL olarak hesaplandı. Sabit fiyatlarla GSYH ise yüzde 6.6 artışla 24 milyar 232 milyon YTL oldu.
Yüzde 6.6 büyümeyle birlikte yıllık GSYH büyümesi, 2007 sonundaki yüzde 4.5’lik seviyesinden Mart 2008 sonu itibariyle sınırlı bir yavaşlamayla birlikte yüzde 4.3’e gerilemiş oldu.
Kuraklık nedeniyle geçen yıl hızlı bir küçülme yaşanan tarım da yüzde 5.6 büyüdü. Tarım, geçen yılın aynı döneminde yüzde 6.9 küçülmüştü.
Büyüme oranı oteller ve lokantalar sektöründe yüzde 7.3’ten yüzde 5.2’ye, ulaştırma, depolama ve haberleşmede yüzde 8.4’ten yüzde 7.7’ye, mali aracı kuruluşlarda yüzde 12.7’den yüzde 8.9’a, eğitimde yüzde 7.6’dan yüzde 0.6’ya, konut sahipliğinde yüzde 2.6’dan yüzde 1.5’e geriledi.
İnşaat hız kesti
İnşaatta geçen yıl ilk çeyrekte yüzde 8.4 olan büyüme, bu yıl yüzde 2.8’de kaldı. Geçen yıl ilk üç ayda yüzde 15.9 gibi yüksek bir büyüme gösteren gayrimenkul, kiralama ve iş faaliyetlerinde bu yıl yüzde 0.5 küçülme oldu.
Geçen yıl ilk çeyrekte yüzde 10.2 büyüyen imalat sanayii, bu yıl aynı dönemde de yüzde 7 büyüme kaydetti.
Sektörel bazda en yüksek büyüme yüzde 11.8 ile sağlık işleri ve sosyal hizmetler sektöründe yaşandı.
Özel sektör yatırımda öne çıktı
Kamunun inşaat yatırımlarındaki düşüşün etkisiyle toplam gayri safi sabit sermaye oluşumu gerilerken, makine ve teçhizat yatırımlarında rekor düzeyde artış görüldü. Kamunun geçen yıl ilk çeyrekte yüzde 3.6 gerileyen makine teçhizat yatırımları bu yıl aynı dönemde yüzde 37.2 büyüdü.
Devlet makine teçhizat aldı
Kamu kesiminin inşaat yatırımları ise geçen yıl ilk çeyrekte yüzde 5.1 büyürken, bu yıl aynı dönemde yüzde 12.1 küçüldü. Bu gelişmelerle kamunun gayri safi sabit sermaye oluşumu yüzde 7.7 küçüldü. Kamu gayri safi sabit sermaye oluşumu geçen yıl aynı dönemde yüzde 4.3 büyümüştü.
Geçen yıl ilk çeyrekte sabit fiyatlarla yüzde 4.7 büyüyen devletin nihai tüketim harcamaları, bu yıl aynı dönemde de yüzde 4.2 büyüdü. Bu artış mal ve hizmet alımlarından kaynaklandı. Kamunun nihai tüketim harcamaları kapsamında maaş-ücret ödemeleri ilk çeyrekte sabit fiyatlarla sadece yüzde 0.4 büyürken, mal ve hizmet alımlarında yüzde 10.1 artış oldu.
Özel sektörün gayri safi sabit sermaye oluşumunda geçen yılın ilk çeyreğinde yüzde 1.8 olan artış, bu yıl aynı dönemde yüzde 11.3’e ulaştı. Bu kapsamda ilk çeyrekler itibariyle özel sektörün geçen yıl yüzde 4.5 küçülen makine-teçhizat yatırımları bu yıl aynı dönemde yüzde 15.6 artış gösterdi. Özel sektörün inşaat yatırımlarındaki artış oranı ise yüzde 12.9’dan yüzde 4.8’e geriledi.
Olan hizmetçilere oldu
TÜİK rakamları tüketimde canlanma olduğunu gösterdi. Yılın ilk çeyreğinde ticaretteki büyüme yüzde 6.3’ten yüzde 9.9’a çıktı. İlk çeyrekler itibariyle yerleşik hane halklarının tüketimi yüzde 5.5’ten yüzde 7.3’e, yerleşik ve yerleşik olmayan hane halklarının yurtiçi tüketim artışı yüzde 5.5’ten yüzde 7.1’e (170.6 milyar YTL’ye) çıktı. Yerleşik olmayan hane halklarının yurtiçi tüketimindeki artış yüzde 6.4’ten sıfıra indi.
Yurtdışı tatili bıraktık
Yerleşik hane halklarının geçen yıl ilk çeyrekte yüzde 7.7 artan yurtdışı tüketimi ise bu yıl aynı dönemde yüzde 2.7 geriledi. İlk çeyrekler itibariyle GSYH büyüme oranı sağlık işleri ve sosyal hizmetlerde yüzde 2.8’den yüzde 11.8’e yükseldi.
En ilginç sonuçlardan biri de ‘Ev içi personel çalıştıran hane halkları’nda görüldü. Geçen yıl ilk çeyrekte yüzde 14.1 artış olan ‘Ev içi personel çalıştıran hane halkları’ sektöründeki büyüme, bu yıl yerini 0.5 küçülmeye bıraktı. Buna göre eve hizmetli alan aile sayısı azaldı.
Eğlenceye 7, eğitime 3.5
Ocak-Mart dönemi tüketim harcamalarının 45 milyar 440.1 milyon YTL’sini gıda, içki ve tütün harcamaları oluşturdu. Söz konusu harcamalar cari fiyatlarla yüzde 25.6, sabit fiyatlarla yüzde 5.8 arttı. Toplam tüketim harcamaları içinde gıda, içki ve tütünün geçen yıl ilk çeyrekte yüzde 25 olan payı bu yıl yüzde 26.6’ya yükseldi.
Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar için yapılan harcamalar sabit fiyatlarla yüzde 4.4 artarak 33 milyar 904.5 milyon YTL oldu. Ulaştırma ve haberleşme harcamaları sabit fiyatlarla yüzde 17.7 artışla 28 milyar 982.7 milyon YTL’ye ulaştı. Ulaştırma ve haberleşmenin tüketim harcamaları içindeki payı yüzde 16’dan yüzde 17’ye yükseldi.
Üç ayda, lokanta ve otellerde 8 milyar 222.3 milyon, sağlık için 7 milyar 211.4 milyon, eğlence ve kültür için 7 milyar 181 milyon, eğitim için 3 milyar 5 milyon YTL harcama yapıldı.
Çocuk mobilyasında uzman marka Çilek'ten yapılan açıklamaya göre, firma Yunanistan'da toplam 20 mağaza açmayı hedefliyor.
Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK), elektrik fiyatına yapılacak yeni bir zammın işsizlik artışına neden olabileceği uyarısını yaptı.
Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Samsun Şube Başkanı Suat Yılmaz, enerjide dışa bağımlılık nedeniyle 2009 yılında daha çok elektrik zammı yaşanabileceğini söyledi.
Sony, dizüstü bilgisayarlarındaki aşırı aşınmadan dolayı yedi kişinin hafif yaralanmasından sonra 440 bin bilgisayarın ücretsiz tamir edileceğini açıkladı.
Küresel ekonomide, son bir yıldır devamlı yükseliş gösteren faizlerde düşüş sinyali başladı.
İMKB Bileşik Endeksi birinci seansta, dünkü ikinci seans kapanışına göre 1.019,11 puan azalarak 38.537,26 puandan kapandı.
|