|
|
18 Mayıs 2007 Cuma 11:00
|
Yazarlar
|
Likidite Fazlası Nereden Geliyor?
Türkiye'de tam bir politik kriz olmasına karşın ekonominin düzgün gitmesine
herkes şaşırıyor. Vallahi ben de şaşırıyorum
Neden diye sorunca da yanıt aynı: Uluslararası likidite bolluğu ve uluslararası
risk alma iştahının çok yüksek olması.
Türkiye ne yaparsa yapsın, dünyada yüksek getiriye yatırım yapmak isteyen o kadar
bol kaynak (para / likidite) var ki, uluslararası sermaye riske pek de aldırmadan
yatırım yapmaya geliyor.
Türkiye'de varlık fiyatları çok arttı. Yani yabancıların satın alabileceği ne
varsa fiyatı arttı. Gayrimenkullerin de fiyatı arttı, sanayi kuruluşlarının da
fiyatı arttı, limanların da fiyatı arttı, arsaların da fiyatı arttı, bankaların da
fiyatı arttı.
Türkiye'de olduğu gibi bütün dünyada varlık fiyatları arttı.
Gayrimenkul fiyatlarının sadece Türkiye'de mi arttığını düşünüyorsunuz ? Hiç de öyle
değil ! Gayrimenkul fiyatları örneğin son on yılda İngiltere'de %192;
Avustralya'da %132, İrlanda'da %252 ve Güney Afrika'da %327
oranında artmış...
Peki bu uluslararası likidite bolluğunun nedeni ne ?
Ya da uluslararası likidite bolluğu ve risk alma iştahı daha ne kadar sürecek
? Gün gelir de uluslararası likidite kaynakları azalabilir mi ?
Açıkçası benim izleyebildiğim kadarı ile hiç kimse bu sorulara yanıt vermiyor. En
kabası, "carry trade" ve Japonya faiz oranları konusunda konuşuyor;
sonra da susuyor.
Sanırız uluslararası likidite bolluğunu bazı etmenlere bağlayacağız:
- Demokratikleşme ve liberalleşme: Ülkelerin demokratikleşmesi ve
ekonomilerin liberalleşmesi sayesinde artık ulusal ekonomik sınırlar tamamen ortadan
kalktı. Yani eskiden sadece İngiltere'de; hadi en fazla Batılı Avrupa Birliği
ülkelerinde yatırım yapan / yapabilen Batılı kaynaklar, artık Polonya gibi, Türkiye
gibi, Rusya gibi, Brezilya gibi, Hindistan gibi ülkelere de çok rahat yatırım
yapmaya başladılar. Çünkü istedikleri an ve gün o piyasalardan da çekilme ve çıkma
olanağına kavuştular.
- Bu etki, gelişmekte olan ülke yatırımcıları için de gerçekleşti. Yani
eskiden Türkiye'den çok az sayıda zengin parasını uluslararası piyasalarda
değerlendirebiliyordu. Ama şimdi 200.000 eurosu olan bir Türk yatırımcı bile bu
parasını Londra ya da Avrupa piyasalarında yatırım araçlarında değerlendirebiliyor.
Bu da uluslararası likiditenin artmasına neden oluyor.
- Eskiden uluslararası borçlanma piyasalarında sadece egemen (hükümran) ülkeler
vardı. Türkiye, Brezilya, Arjantin, Rusya gibi ülkeler uluslararası piyasalardan
(örneğin Londra piyasasından) borçlanıyorlardı. Ama şimdi bu ülkelerin çoğu
borçlanma piyasalarından çekildiler. Örneğin Rusya tamamen borçlanma piyasasından
çekildi. Brezilya ve Arjantin bu piyasalardan egemen ülke olarak borçlanmasını çok
sınırlandırdı. Böyle olunca da bir talep azalması yaşandı. Bir kısım
uluslararası likidite de borç verecek kaynak aramaya başladı.
- Dünyada 2002 yılından bu yana yaşanan petrol fiyatı artışı ve emtia fiyatları
artışı, Çin ve Hindistan'ın da sanayi devi olarak ortaya çıkması, dünya zenginlik
dengelerini değiştirdi. Rusya ve özellikle Orta Doğu ülkeleri, petrolden
kazandıkları ek fonları hızla uluslararası piyasalarda değerlendirme arayışına
girdiler.
Yukarıdaki nedenlere bakarsak, uluslararası likiditenin kısa dönemde azalması için
yakın gelecekte bir neden göremiyoruz.
Türkiye'de ve dünyada daha uzun yıllar uluslararası likidite bolluğu sürecektir.
Risk iştahının da daha da artacağını düşünüyoruz.
Bu yorumlar altında sanki Türkiye'nin daha fazla yüksek faiz ödemesine bir gerek
olmadığını; Merkez Bankasının seçimleri bile beklemeden faiz indirimi
yapabileceğini düşünüyoruz.
Ertuğ Yaşar;
İstanbul 18.05.2007
ertug@yasar.nom.tr
www.ertugyasar.com
İçimize sinmiş bu, 'hayata Türk gibi bakma, seni bir aptal sanırlar' durumu...
Yakıp yıkıcılar; öfke kusucular onlar...
Bizi 'çaresiz' bırakıyorsunuz arkadaşlar ve ne diyeceğimizi bilemiyoruz...
TÜRKİYE'NİN EN BÜYÜK SİYASİ PARTİSİ, KARARSIZLAR PARTİSİDİR: Vatandaş Nevzat Basım yerel seçimlerde nasıl oy verecek?
İNSANIN ONLARI EKRANDA DİNLERKEN, 'NE BAĞIRIYORSUN YA' DİYESİ GELİYOR. 'NE BAĞIRIYORSUN; NEYE BAĞIRIYORSUN; TEK VATANSEVER SEN MİSİN SANIYORSUN?'
BENİM YAŞADIĞIM KREDİ KARTI SORUNUNU SİZ DE YAŞAMIŞ OLABİLİRSİNİZ: Bayram alışverişini kredi kartıyla yapanların başına geldi mi bilmiyorum; ama benim geldi...
|