|
|
08 Ocak 2007 Pazartesi 13:39
|
Yazarlar
|
Marjinal Fiyatlama
Yazımıza üç soru ile başlayalım:
a) Bir firmanın ciro artışı (yani satışlarının artması), illa ki karlılığının artması anlamına gelir mi ?
b) Bir ekonominin dışsatımının artması, illa ki o ülkede dışsatıma çalışan firmaların işlerinin (karlılığının) iyi olduğunu gösterir mi ?
c) Bir ülkenin ekonomik büyümesi, illa ki o ülkede bireysel zenginliğin de (yani kişi başına düşen harcanabilir gelirin de) artmasını sağlar mı ?
İzin verin, birinci sorudan başlayarak, bu soruların yanıtının nasıl “hayır” olabileceğini anlatalım. Evet şaşırılacak bir durum, ama bir ülkede ekonomik büyüme illa ki kişisel refahın artması sonucunu doğurmayabilir.
Şirket örneğinden yola çıkalım.
Bir şirket kurmadan önce ilk yapılması gereken çalışma fizibilitedir.
Yani öncelikle üretilecek malın pazarda hangi fiyata satılabileceğine bakılır. Satış fiyatının belirlenmesinin ardından “bir yılda kaç adet satarız ? ” sorusunun yanıtı bulunur. Böylece satış bütçesi ya da firmanın gelirleri ortaya çıkmış olur.
Ardından maliyetlere geçilir. İlk maliyet kalemi, sabit maliyetlerdir. İşletmenin kurulması ve bir adet ürün çıktısı alınmasa bile yapılması gereken sabit maliyetler bulunur. Örneğin üretim yapılacak işyerinin kirası, ofis personelinin maaşları, bilgisayarları, telefon görüşmeleri, ... hep sabit maliyetlerdir.
Son aşama ise değişken maliyetlerdir. Yani belirlenen kapasite içinde üretim yapılırsa, her birim ürün başına ne kadar maliyet düşeceği hesaplanır. Bu maliyetler genel olarak hammadde, işçilik, enerji, nakliye ... gibi maliyetlerdir.
Bütün bu hesapları yaparsak fizibiliteyi tamamlamış oluruz. Ve eğer fizibilite kazanç sonucunu veriyorsa yatırım yapılır, üretim başlar.
...
Ama geçen zaman, her şey gibi hesapları da değiştirir. Dün yapılan fizibilitenin, bugün yenilenmesi gereği ortaya çıkar. Çünkü yaşam ve ekonomi sürekli değişkendir.
İşte Türkiye’de de son yıllarda sürekli bu değişkenlik yaşanıyor. 2002 yılında karlı bir fizibilite ile yola çıkan bir firma, bugün tamamen karsız kalmış olabilir.
Çünkü o dönemden bu yana, hem Türkiye’de hem de dünyada:
Enerji maliyetleri artmıştır;
Hammadde (emtia) fiyatları artmıştır;
Nakliye maliyetleri artmıştır.
Artan uluslararası rekabet nedeni ile, nihai satış fiyatları sürekli düşmüştür.
Bu arada Türkiye’de:
İşçilik maliyetleri (özellikle döviz türünde ifade edilirse) çok artmıştır;
...
Bu biçimde hızla karsızlığa giden bir sanayi işletmeniz varsa, karlılığı yakalamak için uygulanabilecek yöntemlerden biri, sabit maliyetleri artırmadan, marjinal satışlar yapmaktır. Yani eğer fizibiliteniz 100 adet için kurulduysa, ve siz sabit maliyetleri artırmadan 20 adet daha üretim yapabilirseniz (ki bu durum çoğu zaman olasıdır), bu son 20 ürünü marjinal fiyatlama ile satabilirsiniz.
Marjinal fiyatlama, sadece bu son 20 ürün için, “değişken maliyet + (artı) bir şey” biçiminde belirlenir. Yani 6 dolara satılan bir malda, sabit maliyet 2 dolar ve değişken maliyet 4 dolar ise, marjinal fiyatlamada 4,50 dolara satılan mal, kuramsal olarak, karlılığa katkı sağlar...
Ama sadece “kuramsal olarak”...
Çünkü siz marjinal fiyatlama yaparken, pazarda var olan diğer koşulların değişmemesi; başkalarının da marjinal fiyatlama yaparak genel piyasa fiyatını bozmaması; sizin marjinal fiyatlamanızın da ilk 100 ürününüz için var olan kendi ortalama satış fiyatınızı aşağı çekmemesi gerekir.
Türkiye’nin son yıllarda hızla artan dışsatım becerisinin bir kısmının altında, çok keskinleşen uluslararası rekabet nedeni ile karsız kalan firmaların, marjinal fiyatlama ile karlılıklarını artırma çabaları vardır.
Marjinal fiyatlama satışları artırır, ciroyu artırır, dışsatımı artırır, ekonomik büyümeyi artırır; ama her zaman karlılığı artırmaz; kişisel refahı artırmaz.
Ertuğ Yaşar;
İstanbul 07.01.2007
ertug@yasar.nom.tr
www.ertugyasar.com
İçimize sinmiş bu, 'hayata Türk gibi bakma, seni bir aptal sanırlar' durumu...
Yakıp yıkıcılar; öfke kusucular onlar...
Bizi 'çaresiz' bırakıyorsunuz arkadaşlar ve ne diyeceğimizi bilemiyoruz...
TÜRKİYE'NİN EN BÜYÜK SİYASİ PARTİSİ, KARARSIZLAR PARTİSİDİR: Vatandaş Nevzat Basım yerel seçimlerde nasıl oy verecek?
İNSANIN ONLARI EKRANDA DİNLERKEN, 'NE BAĞIRIYORSUN YA' DİYESİ GELİYOR. 'NE BAĞIRIYORSUN; NEYE BAĞIRIYORSUN; TEK VATANSEVER SEN MİSİN SANIYORSUN?'
BENİM YAŞADIĞIM KREDİ KARTI SORUNUNU SİZ DE YAŞAMIŞ OLABİLİRSİNİZ: Bayram alışverişini kredi kartıyla yapanların başına geldi mi bilmiyorum; ama benim geldi...
|